Kadın sağlığı ve hormonlu spiral

Spiral (RİA, rahim içi araç) rahim içerisine yerleştirilen T şeklinde bir alettir. En sık kullanılan spiraller bakır içeren spirallerdir. Bakır içeren spirallerin dışında özellikle son yıllarda gebelikten korunmak dışında başka amaçlarla da kullanılan progesteron hormonu içeren spiraller kullanılmaktadır. Ülkemizde bu tür spirallerden sadece bir marka (mirena®) bulunmaktadır. Mirena toplam 52 mg levonorgestrel içerir ve günlük olarak 20 mikrogram levonorgestrel salınır.LNG-RIA veyaLNG-IUD şeklinde de kısaltılır.

Progesteron hormonu içeren spiraller gebelikten korunma (kontrasepsiyon) için kullanılabileceği gibi, içerdiği hormon sayesinde aşırı adet kanamalarının tedavisinde ve endometrial hiperplazi gibi hastalıkların tedavisinde kullanılabilmektedir.

Mirena bakır içeren normal spiraller gibi jinekolojik muayene masasında 1-2 dakikada basit bir şekilde ağrısız olarak uygulanabilmektedir. Diğer spiraller gibi genellikle adet döneminde takılırlar. Takıldıktan 1 ay sonra hasta kontrole gelir, bir problem yoksa daha sonra yılda bir kontrol edilir.

Mirena 5 yıllık kullanım ömrüne sahiptir. İçerdiği hormon miktarı 5 yıl yetecek kadardır. 5 yıldan sonra hala kullanılması gerekiyorsa eskisi çıkarılarak yeni bir mirena takılmalıdır. Diğer spiraller gibi mirenanın çıkarılması da basit ve ağrısız bir işlemdir.

Progesteron hormonu içeren spiralleri kullanan kadınlarda ilk aylarda ara kanamalar, lekelenmeler olabilir ve bu durumlar sıklıkla bir kaç ay sonra düzelmektedir. Bu spiralleri kullanan kadınların bazılarında da ilerleyen aylarda adet kanamalarında azalma, seyrekleşme veya adetlerin tamamen kesilmesi (amenore) görülebilmektedir. Nadiren tüylenme ve sivilceye neden olabilir.

Hormonlu spiralin gebeliğii önleme dışında faydaları:
– Endometrium kanserine karşı koruyucudur (progesteron etkiisnden dolayı)
– Endometriozis hastalarında şikayetleri azaltabilir
– Adenomyoziste aşırı kanamayı düzeltebilir
– Dismenoreyi (adet sancısı) azaltır
– Menoraji (aşırı adet kanaması) azalır
– PID (pelvik enfeksiyon) azalır(rogesteron servikal mukusu kalınlaştırıyor)

Emzirmede Dikkat edilmesi gerekenler

Emzirme tekniği:
Anne gevşek ve rahat olmalı, oturmalı, mümkünse sırtını bir yere yaslamalı, ayaklarının altına ve bebekle dizi arasına bir destek koymalıdır. Bebeğin vücudu anneye yakın ve paralel, vücudu memeye dönük ve başı ile aynı düzlemde, çenesi memeye gömülü olmalıdır. Memenin kahverengi kısmının çoğu bebeğin ağzına yerleştirilir. Alt dudak dışa doğru kıvrılırken yanaklar şişer. Bebek anne kucağında yarı oturur pozisyonda ve başı dik olmalıdır.

Dikkat edilmesi gerekenler:
Doğumdan sonra 30 dakika içinde emzirmeye başlamak, bebeğin memeye iyi yerleşmesini sağlamak, sık sık emzirmek, eğer bebek ememiyorsa, ilk başta sütün sağılması, daha sonra bebeğin emzirilmesi gerekir. Sıcak kompres, memeye hafifçe masaj, meme ve meme başı derisini uyarma süt akmasını ve salgılanmasını artıracaktır. Anne dar giysiler giymemeli, emzirirken makaslama yapmamalı ve yüzüstü yatmamalıdır. Meme temizliğinde sabun ve karbonatlı su kullanılmamalıdır. Her gün duş alması önerilir.

Temiz koşullarda sağılmış süt oda sıcaklığında 6-8 saat, buzdolabında 24 saat, derin dondurucuda 6 ay özelliğini yitirmeden saklanabilir. Bu süt daha sonra sıcak su içine oturtularak ılıtılıp bebeğe verilebilir. Kesinlikle biberon ve emzik kullanılmamalıdır.

– Emzirmeye doğum şekli ister sezeryan ister normal doğum olsun en kısa zamanda (ilk yarım saat içinde) başlanmalıdır.
– Erken emzirmeye başlama annedeki doğum sonrası kanamaları azaltacaktır.
– Her anne emzirme yeteneğine sahiptir, önemli olan bu yeteneğini uygun şekilde kullanmaktır.
– Sütün bol ve uzun süre gelmesi için bebek her istedikçe ve sık sık emzirilmelidir.
– Loğusalık devresinde annenin bol sıvı tüketmesi ve sık emzirmesi sütünün bollaşmasını sağlar.
– Emzirmede her iki göğüs birden kullanılmalıdır. Daima bir önceki emzirmede kullanılan son göğüsten başlanmalıdır.
– Emziren anne rahat pozisyonda oturmalı, bebeğin başı ve gövdesi tam olarak anneye dönük olmalıdır.
– Emzirme meme başından değil, bebek meme çevresindeki koyu renkli kısmı da ağzına alacak şekilde tutmalıdır.
– Meme başı temizliği için sadece su ile silmek yeterlidir. Sık sık sabun kullanılmamalıdır.
– Emzirme anne ile bebek arasında güçlü bir duygusal bağ oluşmasını sağlar. Bu güven bağı çocukluk dönemine kadar devam eder.
– Emzirme anındaki duruş şekli bebeğin en rahat ettiği pozisyondur. Bu bebeğin ruhsal gelişimi için son derece önemlidir.
– Emzirme kadınlardaki göğüs kanseri, yumurtalık kanseri, rahim kanseri olma riskini azaltır.

Gebelerde Meme Bakımı:
– Meme bakımı 7.ayda başlamalıdır.
– Meme uçları günde 2 kez temiz bir bez, pamuk veya tülbentle, ılık sabunlu suyla yıkanıp, kurulanmalıdır.
– Meme başları içe çökükse, masaj yapılarak dışarı çıkarılmaları sağlanmalıdır.
– Meme başlarının yumuşaması ve çatlak oluşumunu önlemek için yumuşatıcı pomatlar sürülebilir.
– Anne adayına emzirme tekniği gösterilmelidir.

Emzirmenin sakıncalı olduğu durumlar:
– Annede HIV (AIDS) olması
– Annede aktif tüberküloz olması
– Bebekte galaktozemi olması: Bu durumda bebeğe anne sütü ve inek sütü verilemez, laktozsuz süt verilebilir.

Gebelikte Ağız ve diş sağlığı

,Her dönemde olduğu gibi hamilelik döneminde de diş sağlığı için dikkat edilmesi gereken bazı hususlar vardır:
– Günde en az 2 kere dişlerinizi yumuşak diş fırçası ve florid içeren diş macunu ile fırçalayın. Ayrıca her yemekten sonra fırçalamakta fayda vardır.
– Dişinizi fırçaladıktan sonra ağzınızı suyla çalkalaMAyın, sadece tükürerek atın ağzınızdakileri.
– Sigara kullanmayın.
– Sağlıklı besinleri tüketin. (bkz: Gebelikte beslenme)
– Şekerli içecekleri fazla tüketmeyin.
– Şeker ve basit karbonhidratlardan zengin tatlıları, atıştırmalık hazır yiyecekleri tüketmeyin.
– Kustuktan sonra ağzınızı bol su ile çalkalayın. Kusma sırasında ağıza gelen mide asiti dişlerde zayıflama ve yıpranmaya neden olabilir. Kustuktan hemen sonra diş fırçalamak sakıncalıdır öncelikle ağız sadece su ile yıkanmalıdır ve yarım saat geçtikten sonra dişler fırçalanmalıdır.
– Gebeliğin başlangıcında dişlerinizin kontrolü için ve gebelik süresince yapmanız gerekenleri öğrenmek için diş hekiminizle görüşün.
– Diş macunu dışında florid takviyesi içeren diğer maddeler, ilaçlar, ürünler gebelikte önerilmez.

Ağız ve diş sağlığı bozuk olan annelerin gebeliklerinde erken doğum ve düşük doğum ağırlığı gibi risklerin arttığına dair çalışmalar mevcuttur.